Fe Harfi Ceri ve Kullanımı:
Arapçada bu bağlacın kelimelerin başına gelmesinin bir hayli geniş anlamı vardır ve başına geldiği kelimeler bu kullanımlara göre anlam kazanmaktadır. FE bağlacının kullanımları şu çeşitlerde olmaktadır.
1- Sıralama belirten FE bağlacı: Genellikle kelime, sıfat ve cümleler arasında sıralı ve ardı ardına oluş ifadeli bağlantı kurmak için kullanılır. Genelde “önce, sonra, hemen önce, hemen sonra, ilk önce, en son, önceki, sonraki, peşinden, ardı sıra, öncesinden, arkasından manası verir.
2-Ardışıklık belirten FE bağlacı: Bağlantı kurduğu çeşitli aktarım birimleri arasında oluş sırası esasına bağlı kalarak anlatma ve bir sonraki aktarımın öncekini sıralı bir düzen içinde takip ettiğini bildirir. “Ardından, akabinden, peş peşe, peşi sıra, yanı sıra” anlamı verir.
3- Eş zaman belirten FE bağlacı: Eş zamanlı yapılan iki eylem arasında bağlantı kurmak için kullanılır. Çoğunlukla eşzamanlı eylemlerde bağlanan bağlanılanın sebep olduğu bir sonuç olarak ortaya çıkar. “İşte tam…, aynı zamanda, aynı anda, …sıyla …mesi bir…, tam o sırada, o anda” anlamı verir.
4- Mutlak ilgi belirten FE bağlacı: Mutlak bağlama göreviyle çeşitli yapılar arasında bağlantı kurar. “İşte, artık, binaenaleyh, zira, …ki” anlamı verir.
5-Cevap ifadesi oluşturan FE bağlacı: Arapçada şart cümlesine açıklama getirmek için her tür cümle, cevap cümlesi olarak gelemez. Şarta cevap olarak getirilecek cümlenin bazı özellikleri taşıması zorunludur. Bazen de gerekli şartları taşımayan cümleler, cevap cümlesi olabilmek için fe bağlacının başa gelmesine ihtiyaç duyar. Özel durumlarda cevap cümlesinin başına getirilen fe bağlacıyla cevap cümlesi oluşturulur. Bu şekildeki fe bağlacı “…de, …da, …ki” anlamı verir.
6- FE bağlaçlı isim cümlesi: Arapça da isim cümlesi cevap cümlesi olabilecek özellikte olduğu kabul edilmez. Ancak cevap cümlesi olması gerektiğinde başına FE bağlacı getirilerek bu özellik kazandırılır. Bu şekildeki bağlacı çoğunlukla “…ki” anlamı verir.
7- FE bağlaçlı dilek-istek cümlesi: Dilek-istek cümlelerinde eğer, fiil cezm edilmeye uygun bir durumda değilse, cevap cümlesinin başına FE bağlacı getirilir.
8- FE bağlaçlı çekimsiz fiil cümlesi: Fiili çekimsiz olan cevap cümlelerin başına FE bağlacı getirilmesi zorunludur.
9- FE bağlaçlı olumsuz “ma” ile başlayan cümle: Olumsuzluk anlamlı “ma” edatıyla başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için cümlenin FE bağlacıyla bağlantı kurması gerekmektedir.
10- Fe bağlaçlı olumsuz “len” ile başlayan cümle: Olumsuzluk anlamlı “len” edatıyla başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için cümlenin FE bağlacıyla bağlantı kurması gerekmektedir.
11- FE bağlaçlı anlam ve yapısı mazi cümle: Cümlenin fiili yapı ve anlam olarak mazi olduğunda cevap cümlesi olabilmesi için başına FE bağlacı getirilmesi gerekir.
12- FE bağlaçlı gelecek ifade eden cümle: Gelecek ifade eden (elif,lam,te,nun,fe,ye,sin) harfleriyle başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için FE bağlacıyla başlaması gerekir.
13- Sebep sonuç ilişkisi kuran FE bağlacı: Arapçada FE bağlacı çoğu zaman sıra ve ardışıklıkla birlikte sebebiyet de ifade eder. Cümleye sebebiyet anlamı katması için bağlanan, bağlanılanın sebep olduğu bir eylemi gerçekleştirmiş olması gerekir. Sebep sonuç ilişkisi kurulan bağlantıda FE bağlacı cümle üzerinde hem yapısal hem de anlamsal etki kurar. Bu işlevde kullanıldığında açık olarak yazılmasına ihtiyaç duyulmayan fakat varlığı kabul edilen “en” edatının FE bağlacını izleyen fiili nasb ettiği varsayılır. Ancak sebep-sonuç ilişkisini kuran FE bağlacını takip eden muzari fiiller üzerinde yapısal etkisinin olması için cümlenin sebep bölümünde “emir, yasak, soru, istek, teşvik, beklenti, dua, olumsuz, şart veya cevap” fiillerinden birinin olması gerekir. Genellikle cümleye “için, …den, …den dolayı, …ki, böylece, ..de, sonra” anlamı verir.
14- Açıklama belirten FE bağlacı: Arapçada anlatılan bir konu ve onun sonuçları ayrıntılı olarak açıklanmak istenildiğinde, konunun girişine eklenecek açıklamalar FE bağlacıyla bağlanır. Cümleye “bu yüzden, bu sebeple, işte, gerçekten, ne var ki, zira, nitekim” anlamları verir.
15- Cümle başı başlama belirten FE bağlacı: Bu bağlaç kendinden sonraki cümleyi, kendisinden sonraki cümleye bağlama işlevi yüklenmez. “Nitekim, artık, işte, gerçekten, ne var ki, zira, elbette” anlamı verir.
16- Uyarı ifade eden FE bağlacı: Bağlaçtan sonraki cümlenin hükmü gerçekleşmediğinde ortaya çıkacak sonucun istenmeyen bir sonuç olacağı anlamında bir uyarı niteliği taşır.
17- Karşıtlık ifade eden FE bağlacı: FE bağlacı bazen bağlantıya öğeler arasında farklılık, ayrılık, değişiklik, zıtlık veya düzensizliğin olduğu anlamlarını katabilir.
18- Sonuç açıklama ifade eden FE bağlacı: Arapçada bazen şart cümlelerinde bulunan şart edatı ile onun başında bulunduğu fiil hazf edilebilir, hazf edilen bu iki öğenin anlam ve görevlerini cevap cümlesinin başına gelen FE bağlacı yüklenir. “Nitekim, artık, işte, gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat” anlamı katar.
19- Soru edatı bağlam görevli FE bağlacı: Soru cümlesi ile ondan önce geçen kısım arasında mantıki bir ilişki olduğunda soru cümlesi önceki kısma FE bağlacı ile bağlanabilir. “Sözün kısası, demek ki… değil, ancak gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat” anlamı verir.
20- Söz başı ifade eden FE bağlacı: Konuya yapılan hazırlık, başlangıç ve girişin yanlış anlaşılmaya sebep olmaması veya konu değişikliğini ifade etmek için FE bağlacı getirilir. Bu bağlaç cümleye “…e gelince, sözün kısası, demek ki, gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat, bununla beraber” şeklinde anlam katkısında bulunur.
21- Eşanlam ifade eden FE bağlacı: Diğer bağlaçlarda olduğu gibi FE bağlacı da diğer bağlaçlarla eş anlamlı olarak kullanılabilir.
Arapçada bu bağlacın kelimelerin başına gelmesinin bir hayli geniş anlamı vardır ve başına geldiği kelimeler bu kullanımlara göre anlam kazanmaktadır. FE bağlacının kullanımları şu çeşitlerde olmaktadır.
1- Sıralama belirten FE bağlacı: Genellikle kelime, sıfat ve cümleler arasında sıralı ve ardı ardına oluş ifadeli bağlantı kurmak için kullanılır. Genelde “önce, sonra, hemen önce, hemen sonra, ilk önce, en son, önceki, sonraki, peşinden, ardı sıra, öncesinden, arkasından manası verir.
2-Ardışıklık belirten FE bağlacı: Bağlantı kurduğu çeşitli aktarım birimleri arasında oluş sırası esasına bağlı kalarak anlatma ve bir sonraki aktarımın öncekini sıralı bir düzen içinde takip ettiğini bildirir. “Ardından, akabinden, peş peşe, peşi sıra, yanı sıra” anlamı verir.
3- Eş zaman belirten FE bağlacı: Eş zamanlı yapılan iki eylem arasında bağlantı kurmak için kullanılır. Çoğunlukla eşzamanlı eylemlerde bağlanan bağlanılanın sebep olduğu bir sonuç olarak ortaya çıkar. “İşte tam…, aynı zamanda, aynı anda, …sıyla …mesi bir…, tam o sırada, o anda” anlamı verir.
4- Mutlak ilgi belirten FE bağlacı: Mutlak bağlama göreviyle çeşitli yapılar arasında bağlantı kurar. “İşte, artık, binaenaleyh, zira, …ki” anlamı verir.
5-Cevap ifadesi oluşturan FE bağlacı: Arapçada şart cümlesine açıklama getirmek için her tür cümle, cevap cümlesi olarak gelemez. Şarta cevap olarak getirilecek cümlenin bazı özellikleri taşıması zorunludur. Bazen de gerekli şartları taşımayan cümleler, cevap cümlesi olabilmek için fe bağlacının başa gelmesine ihtiyaç duyar. Özel durumlarda cevap cümlesinin başına getirilen fe bağlacıyla cevap cümlesi oluşturulur. Bu şekildeki fe bağlacı “…de, …da, …ki” anlamı verir.
6- FE bağlaçlı isim cümlesi: Arapça da isim cümlesi cevap cümlesi olabilecek özellikte olduğu kabul edilmez. Ancak cevap cümlesi olması gerektiğinde başına FE bağlacı getirilerek bu özellik kazandırılır. Bu şekildeki bağlacı çoğunlukla “…ki” anlamı verir.
7- FE bağlaçlı dilek-istek cümlesi: Dilek-istek cümlelerinde eğer, fiil cezm edilmeye uygun bir durumda değilse, cevap cümlesinin başına FE bağlacı getirilir.
8- FE bağlaçlı çekimsiz fiil cümlesi: Fiili çekimsiz olan cevap cümlelerin başına FE bağlacı getirilmesi zorunludur.
9- FE bağlaçlı olumsuz “ma” ile başlayan cümle: Olumsuzluk anlamlı “ma” edatıyla başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için cümlenin FE bağlacıyla bağlantı kurması gerekmektedir.
10- Fe bağlaçlı olumsuz “len” ile başlayan cümle: Olumsuzluk anlamlı “len” edatıyla başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için cümlenin FE bağlacıyla bağlantı kurması gerekmektedir.
11- FE bağlaçlı anlam ve yapısı mazi cümle: Cümlenin fiili yapı ve anlam olarak mazi olduğunda cevap cümlesi olabilmesi için başına FE bağlacı getirilmesi gerekir.
12- FE bağlaçlı gelecek ifade eden cümle: Gelecek ifade eden (elif,lam,te,nun,fe,ye,sin) harfleriyle başlayan cümlenin cevap cümlesi olabilmesi için FE bağlacıyla başlaması gerekir.
13- Sebep sonuç ilişkisi kuran FE bağlacı: Arapçada FE bağlacı çoğu zaman sıra ve ardışıklıkla birlikte sebebiyet de ifade eder. Cümleye sebebiyet anlamı katması için bağlanan, bağlanılanın sebep olduğu bir eylemi gerçekleştirmiş olması gerekir. Sebep sonuç ilişkisi kurulan bağlantıda FE bağlacı cümle üzerinde hem yapısal hem de anlamsal etki kurar. Bu işlevde kullanıldığında açık olarak yazılmasına ihtiyaç duyulmayan fakat varlığı kabul edilen “en” edatının FE bağlacını izleyen fiili nasb ettiği varsayılır. Ancak sebep-sonuç ilişkisini kuran FE bağlacını takip eden muzari fiiller üzerinde yapısal etkisinin olması için cümlenin sebep bölümünde “emir, yasak, soru, istek, teşvik, beklenti, dua, olumsuz, şart veya cevap” fiillerinden birinin olması gerekir. Genellikle cümleye “için, …den, …den dolayı, …ki, böylece, ..de, sonra” anlamı verir.
14- Açıklama belirten FE bağlacı: Arapçada anlatılan bir konu ve onun sonuçları ayrıntılı olarak açıklanmak istenildiğinde, konunun girişine eklenecek açıklamalar FE bağlacıyla bağlanır. Cümleye “bu yüzden, bu sebeple, işte, gerçekten, ne var ki, zira, nitekim” anlamları verir.
15- Cümle başı başlama belirten FE bağlacı: Bu bağlaç kendinden sonraki cümleyi, kendisinden sonraki cümleye bağlama işlevi yüklenmez. “Nitekim, artık, işte, gerçekten, ne var ki, zira, elbette” anlamı verir.
16- Uyarı ifade eden FE bağlacı: Bağlaçtan sonraki cümlenin hükmü gerçekleşmediğinde ortaya çıkacak sonucun istenmeyen bir sonuç olacağı anlamında bir uyarı niteliği taşır.
17- Karşıtlık ifade eden FE bağlacı: FE bağlacı bazen bağlantıya öğeler arasında farklılık, ayrılık, değişiklik, zıtlık veya düzensizliğin olduğu anlamlarını katabilir.
18- Sonuç açıklama ifade eden FE bağlacı: Arapçada bazen şart cümlelerinde bulunan şart edatı ile onun başında bulunduğu fiil hazf edilebilir, hazf edilen bu iki öğenin anlam ve görevlerini cevap cümlesinin başına gelen FE bağlacı yüklenir. “Nitekim, artık, işte, gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat” anlamı katar.
19- Soru edatı bağlam görevli FE bağlacı: Soru cümlesi ile ondan önce geçen kısım arasında mantıki bir ilişki olduğunda soru cümlesi önceki kısma FE bağlacı ile bağlanabilir. “Sözün kısası, demek ki… değil, ancak gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat” anlamı verir.
20- Söz başı ifade eden FE bağlacı: Konuya yapılan hazırlık, başlangıç ve girişin yanlış anlaşılmaya sebep olmaması veya konu değişikliğini ifade etmek için FE bağlacı getirilir. Bu bağlaç cümleye “…e gelince, sözün kısası, demek ki, gerçekten, ne var ki, zira, elbette, fakat, bununla beraber” şeklinde anlam katkısında bulunur.
21- Eşanlam ifade eden FE bağlacı: Diğer bağlaçlarda olduğu gibi FE bağlacı da diğer bağlaçlarla eş anlamlı olarak kullanılabilir.